สะดุดคำ คือ มุมพิเศษซึ่งเป็นส่วนหนึ่งของคอลัมน์ญี่ปุ่นมุมลึกที่ลงทุกวันจันทร์ มุมนี้จะเป็นการบอกเล่า ‘ความเคลื่อนไหว’ หรือ ‘สิ่งที่อยู่ในความสนใจ’ ของคนญี่ปุ่นตามโอกาสพิเศษผ่าน ‘คำสำคัญ’ หรือ ‘คำเด่น’ ในช่วงเวลาหรือฤดูกาลนั้น มีกำหนดนำเสนอเดือนละครั้ง เพื่อให้ผู้อ่านสามารถติดตามสิ่งที่เป็นปัจจุบันหรือร่วมสมัยได้ในเวลาใกล้เคียงกับคนญี่ปุ่น อีกทั้งยังต้องการให้ผู้ที่เรียนหรือสนใจภาษาญี่ปุ่นได้นำคำหลักและคำที่เกี่ยวข้องไปใช้พูดคุยกับคนญี่ปุ่นหากมีโอกาสเพื่อให้บทสนทนาน่าสนใจและมีชีวิตชีวา โดยได้ให้ข้อมูลเกี่ยวกับชื่อคนหรือคำญี่ปุ่นไว้ในระดับหนึ่งเพื่ออำนวยประโยชน์แก่ผู้ที่ต้องการค้นคว้าเพิ่มเติม อนึ่ง การถ่ายเสียงจากภาษาญี่ปุ่นเป็นภาษาไทยในทุกบทความอิงหลักการเขียนคำทับศัพท์ภาษาญี่ปุ่นของราชบัณฑิตยสภาเป็นหลักแม้ไม่ทั้งหมดก็ตาม โดยเฉพาะเรื่องการใช้เสียงสั้นและเสียงยาวตามหลักภาษาญี่ปุ่น

คนไทยพูดถึงปัญหาประชากรบ่อยขึ้น เมื่อพูดถึงเรื่องนี้ทีไรจะต้องหันไปดูญี่ปุ่นเสมอเพราะล้ำหน้าไทยไปแล้ว ไม่ใช่แค่เรื่องประชากรสูงวัย แต่รวมไปถึงเรื่องประชากรลดลงด้วย ญี่ปุ่นจึงกำลังเร่งออกมาตรการรับมือขนานใหญ่ ซึ่งมีบางเรื่องที่ไทยก็ควรจะมองไกลไว้แต่เนิ่น ๆ เพราะเราคงหนีสภาพเดียวกับญี่ปุ่นไม่พ้น นอกจากสองเรื่องข้างต้นแล้ว ควรมองไปถึงประเด็นเกี่ยวเนื่องกับการใช้ชีวิตของคนต่างชาติเมื่อเรารับเข้ามาดังที่ญี่ปุ่นกำลังตระหนัก โดยเฉพาะเรื่องการสื่อสาร

อันที่จริง ภาวะประชากรสูงวัยของไทยถูกคาดการณ์มาไม่ต่ำกว่า 20 ปีแล้ว แต่ความพร้อมของไทยในการรับมือยังต่ำมาตลอดจนบัดนี้ ดีอยู่อย่างที่วัฒนธรรมการอยู่ร่วมกันเป็นครอบครัวใหญ่และการเลี้ยงดูพ่อแม่ได้หยั่งรากลึกในสังคมมานาน จึงช่วยบรรเทาวิกฤตการเลี้ยงดูคนชราหรือปัญหาคนแก่ตายโดดเดี่ยวได้บ้าง ส่วนเรื่องประชากรลดลงนั้น ของไทยแม้ยังไม่เกิด แต่เริ่มมีการพูดถึงกันแล้ว และคาดว่าอีกไม่นานไทยจะเริ่มตามญี่ปุ่นไป ของญี่ปุ่นนั้นตามประกาศของรัฐบาลคือประชากรเริ่มลดตั้งแต่ปี 2559

เมื่อประชากรญี่ปุ่นลด ก็ต้องรีบหาคนมาทำงานแทน การกระตุ้นให้คนมีลูกมากขึ้นดูเหมือนไม่ค่อยได้ผล วิธีที่จะได้แรงงานเร็วที่สุดคือเปิดรับคนต่างชาติ อุปสรรคที่จะเกิดตามมาคือ “คุยกันไม่รู้เรื่อง” ญี่ปุ่นรู้ปัญหานี้และรู้ด้วยว่าภาษาญี่ปุ่นเรียนยากสำหรับคนค่อนโลก จึงเกิดความเคลื่อนไหวที่จะตรา “กฎหมายแม่บทว่าด้วยการส่งเสริมการศึกษาภาษาญี่ปุ่น” (ชื่อคร่าว ๆ ณ ตอนนี้) ภาษาญี่ปุ่นเรียกว่า Nihon-go Ky?iku Suishin Kihon-h? (??????????) แม้กฎหมายยังไม่ออก แต่คงจะมีออกมาแน่ในฐานะส่วนหนึ่งของนโยบายประชากรกับแรงงาน

ขอบคุณข่าวที่มีประโยชน์ และติดตามข่าวฉบับเต็มได้ที่ ผู้จัดการออนไลน์